زمانیکه کسی میپرسد قبر هانی بن عروه کجاست؟، تنها به دنبال یک آدرس روی نقشه نیست؛ او دارد سراغ مردی را میگیرد که، تمام اعتبار و نفوذش را پای رفاقت و عقیدهاش گذاشت.
داستان هانی بن عروه از آن قصههایی است که هر بار مرورش میکنیم، انگار چیز جدیدی برای یاد دادن به ما دارد.
قبر هانی بن عروه کجاست؟ اگر مسافر شهر کوفه در عراق باشید، پیدا کردن حرم هانی اصلاً سخت نیست. مزار او درست در قلب تاریخ این شهر قرار گرفته است.
آدرس دقیق: شهر کوفه، ضلع شمال غربی صحن مسلم بن عقیل (ع). این مرقد دقیقاً به دیوار شرقی مسجد بزرگ کوفه متصل است. مزار هانی در کنار مزار مسلم بن عقیل و مختار ثقفی قرار دارد.
وقتی از باب مسلم بن عقیل یا باب هانی بن عروه وارد مجموعه مسجد کوفه میشوید، این مزارها را در کنار هم میبینید. در گذشته، اینجا فضای باز کنار دارالاماره (کاخ حکومتی) بود، اما با توسعههای بعدی، این مزارها بخشی از صحن و شبستان بزرگ مسجد کوفه شدند.
بنای فعلی که شما میبینید، راه طولانیای را طی کرده است. پیکر هانی را بعد از شهادت در بازار گوسفندفروشان (سوق الغنم) سر بریدند و در کوچهها کشیدند، اما در نهایت قبیلهاش او را در کنار دارالاماره به خاک سپردند.
اولین بنای جدی را مختار ثقفی بر روی مزار یارانش ساخت. بعدها در دوره آل بویه، عضدالدوله دیلمی حرم را گسترش داد. در دوران صفویه، گنبد فعلی و کاشیکاریهای لاجوردی اضافه شد. اما یکی از مهمترین بازسازیها مربوط به قرن سیزدهم قمری است که صاحب جواهر (آیتالله محمدحسن نجفی) با کمک مالی شیعیان هند، حرم را به شکلی باشکوه مرمت کرد.
در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ قمری هم به دستور آیتالله سید محسن حکیم، گنبد حرم طلاکاری شد و ضریح نقرهای و زیبایی که در اصفهان ساخته شده بود، بر روی مزار نصب گردید.
مقاله مرتبط: قبر میثم تمار کجاست؟
هانی بن عروه فقط یک اسم در کتابهای تاریخ نیست. هانی رئیس قبیله بنیمراد بود، اما نفوذش خیلی فراتر از اینها میرفت. او رهبر بزرگ قبیله قدرتمند مذحج در یمن بود که شاخههای زیادی در کوفه داشتند.
مورخان نوشتهاند هانی هر وقت اراده میکرد، ۴۰۰۰ مرد جنگی زرهپوش و ۸۰۰۰ نیروی پیادهنظام پشت سرش صف میکشیدند. حتی گفته شده اگر قبایل همپیمانش از طایفه کنده را هم صدا میزد، ۳۰ هزار سرباز آماده به خدمت داشت. حالا تصور کنید چنین آدم پرنفوذی، با آن همه خدم و حشم، چطور همه چیز را فدای میزبانی از سفیر امام حسین (ع) کرد.
هانی بن عروه از آن یاران قدیمی امیرالمؤمنین علی (ع) بود. او در تمام جنگهای سخت امام (جمل، صفین و نهروان) حضور داشت و حتی در صفین، امام علی (ع) در مسائل مهم با او مشورت میکردند. پیرمردی که در زمان شهادتش بین ۸۳ تا ۹۸ سال سن داشت، اما روحش از خیلی از جوانهای کوفی مقاومتر بود.
هانی بن عروه از آن چهرههایی است که نه فقط بین شیعیان، بلکه در نگاه مورخان بزرگ اهلسنت مانند ابنحجر عسقلانی و ابنعساکر هم جایگاه ویژهای دارد.
\آنها صراحتاً او را با ویژگیهایی مشابه صالح، ثقه و سید اهل کوفه توصیف کردهاند. در منابع تاریخی اهلسنت، از او به عنوان یکی از نجیبزادگان عرب یاد شده و حتی پسرش، یحیی بن هانی، هم از راویان مورد اعتماد آنهاست. این نشان میدهد که اصالت و ایمان در این خانواده ریشهدار بوده و هانی در نگاه تاریخ، مردی است که شرافتش را با هیچ قیمتی معامله نکرد.
ماجرا از جایی شروع شد که مسلم بن عقیل برای امنیت بیشتر، به خانه پرنفوذ هانی نقلمکان کرد. در این میان، حتی فرصتی برای از میان برداشتن ابنزیاد پیش آمد، اما مسلم بهخاطر پایبندی به اخلاق و هانی بهخاطر حرمت مهمان، از ترور غافلگیرانه خودداری کردند.
اما این وفاداری با خیانت معقل (جاسوس ابنزیاد) لو رفت. هانی به دارالاماره کشانده شد و با وجود شکنجه و ضربوشتم شدید، با شجاعتی مثالزدنی اعلام کرد که هرگز مهمانش را تسلیم نمیکند. او پای رفاقت و ایمانش ایستاد و حاضر نشد شرفش را با امنیت معامله کند.
هانی بن عروه میتوانست یک پیرمرد محترم و ثروتمند بماند و در خانهاش به راحتی بمیرد. او تمام ابزارهای قدرت را داشت، اما انتخاب کرد که پای حق بایستد. شهادت او در نهم ذیالحجه (روز ترویه) آنقدر برای امام حسین (ع) سنگین بود که وقتی خبرش را در میانه راه شنید، گریست و برایش طلب رحمت کرد.
امروز اگر به مزار او در شمال غربی صحن مسلم بن عقیل در مسجد کوفه میرویم، نه فقط برای فاتحه، بلکه برای یادآوری این نکته است که شرافت، تاریخ انقضا ندارد. هانی بن عروه به ما یاد داد که حتی اگر در بازار شهر تنها بمانی و کسی صدایت را نشنود، اگر با خدا معامله کرده باشی، گنبد طلاییات قرنها پناهگاه دلهای شکسته خواهد بود.
من حسین رضائی هستم، مدیر تور کربلا، در سایت کربلا 24 سعی می کنم مطالب مفید و کاربردی پیرامون سفر به کربلا و نجف و سایر شهرهای زیارتی عراق منتشر کنم. سعی کرده ام تمامی اطلاعات به روز و بر اساس تجربیات بیان شود.
